Theo quan niệm phong thủy, căn hộ ở tầng rất cao xa "địa khí", đứng lộ giữa không trung nên khí khó tụ và nhà thiếu chỗ tựa; nhìn thực tế, tầng cao có gió mạnh hơn, nắng gắt hơn, nhiệt mái và kính lớn hơn, cùng cảm giác chênh vênh với một số người. Đổi lại là ít bụi, ít muỗi, tầm nhìn xa và yên tiếng xe. Tầng cao tốt hay không phụ thuộc người ở và cách sắp nhà.
Bài này không bàn chuyện chọn tầng nào để mua mà đi vào chỗ hẹp hơn: sống ở tầng cao thì phong thủy lo điều gì, điều nào có cơ sở thực tế, và nên bố trí căn ra sao để gió, nắng, cảm giác an toàn được giữ trong tầm kiểm soát. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Tầng cao trong mắt phong thủy: xa đất và thiếu chỗ tựa
Phong thủy cổ hình thành trong thế giới nhà thấp, nên khi đối diện nhà cao tầng, các thầy suy rộng từ những hình ảnh quen thuộc. Một ngôi nhà tốt phải có núi tựa phía sau, có minh đường phía trước, được che chắn hai bên. Đứng trên tầng hai mươi, nhìn quanh chỉ thấy trời và mái nhà phía dưới, căn hộ giống một đỉnh núi trơ, kiểu thế mà sách xưa gọi là "cô phong", gió bốn phía thổi vào.
Cách đọc thứ hai liên quan đến "địa khí", ý chỉ cái gắn bó với đất. Có thầy cho rằng ở càng cao càng xa địa khí, người dễ thấy lơ lửng, khó ổn định. Cách nói này không đo được, nhưng có điểm gặp nhau với tâm lý học môi trường: con người thường thấy yên tâm hơn khi có thể quan sát xung quanh mà vẫn có chỗ che phía sau, và một số người thấy bất an thật sự khi ở cao.
Mặt khác, cũng có những trường phái coi tầng cao là lợi thế: tầm nhìn rộng như có minh đường lớn, không bị toà khác che, ánh sáng đầy đủ. Toà nhà bên cạnh cao hơn đôi khi được đọc là "núi tựa". Vì vậy không có kết luận chung cho mọi căn tầng cao; mỗi căn phải xem nó đứng giữa những gì.
Gió mạnh dần theo độ cao: điều có thể đo
Tốc độ gió tăng theo chiều cao. Gần mặt đất, nhà cửa và cây cối cản gió, càng lên cao lực cản càng ít nên gió càng mạnh. Đây là hiện tượng các kỹ sư kết cấu phải tính khi thiết kế nhà cao tầng, và người ở cảm nhận rất rõ khi mở cửa ban công tầng cao vào ngày gió mùa hay ngày có bão.
Gió mạnh làm "khí khó tụ" theo nghĩa đen. Mở cửa sổ đối diện nhau ở tầng cao, gió có thể lùa mạnh đến mức giấy tờ bay, cửa đóng sầm. Quan niệm tàng phong tụ thủy khuyên giữ gió vừa phải; thực tế nên mở hé cửa và dùng chốt giữ cánh để gió vào êm.
Đồ trên ban công là mối lo thật. Chậu cây, móc phơi đồ, tấm che nắng không buộc chắc có thể bị gió cuốn rơi xuống, nguy hiểm cho người bên dưới. Đây là điều quan trọng hơn mọi quan niệm: đồ ở ban công tầng cao phải nặng, thấp hoặc được cố định.
Mùa bão cần chuẩn bị riêng. Ở các tỉnh ven biển, ngày có bão nên đóng chặt cửa kính, thu dọn ban công, kiểm tra khe thoát nước sàn ban công để nước mưa tạt không tràn vào nhà.
Tầng thấp và tầng cao khác nhau ở những gì
Bảng dưới so sánh chung để thấy tầng cao được gì, mất gì. Con số tầng cụ thể khác nhau theo từng toà, nên chỉ đọc như xu hướng.
| Yếu tố | Tầng thấp | Tầng cao | Quan niệm phong thủy hay gắn với |
|---|---|---|---|
| Ánh sáng | Dễ bị toà khác, cây che | Sáng nhiều, nắng gắt hơn | Dương khí đầy đủ hay quá thịnh |
| Gió | Êm, có khi bí | Mạnh, lùa, rít khe cửa | Tụ khí hay tán khí |
| Bụi, tiếng xe | Nhiều hơn | Ít hơn rõ rệt | Ít được bàn |
| Muỗi, côn trùng bay | Nhiều hơn | Ít hơn | Ít được bàn |
| Tầm nhìn | Hẹp | Rộng, có khi thấy cả thành phố | Minh đường rộng |
| Phụ thuộc thang máy | Thấp, đi bộ được | Cao, mất điện là khó | Không bàn |
| Cảm giác chỗ tựa | Có toà, cây xung quanh | Lộ, đứng giữa không trung | Thiếu núi tựa, "cô phong" |
Có thể thấy cột cuối chỉ chạm vào vài dòng. Những thứ như bụi, muỗi, thang máy là việc thường ngày nhưng phong thủy cổ không có ngôn ngữ để nói. Đọc cả hai cột giúp chọn được căn hợp với nếp sống chứ không chỉ hợp quan niệm.
Nắng và nhiệt: tầng cao nóng hơn ở đâu
Căn tầng cao ít bị toà khác che nên nhận trọn nắng từ sáng tới chiều. Mặt kính lớn hướng Tây hay Tây Nam ở tầng cao vào mùa hè có thể làm phòng nóng rõ rệt từ đầu giờ chiều tới tối. Những căn sát mái còn chịu thêm nhiệt từ sàn mái nếu lớp chống nóng không tốt. Phong thủy gọi đây là dương khí quá thịnh; người ở chỉ đơn giản thấy nóng và hoá đơn điện tăng.
Cách xử lý thực tế gồm rèm cách nhiệt hoặc rèm cuốn mặt ngoài nếu toà nhà cho phép, phim cách nhiệt dán kính, và trồng cây chịu nắng ở ban công làm lớp che. Với căn sát mái, hỏi ban quản lý về lớp chống nóng, chống thấm của sàn mái, xem trần căn trên cùng có vệt ố hay không. Một số căn penthouse hay tầng áp mái cần làm thêm trần thạch cao có lớp cách nhiệt.
Ngược lại, tầng cao vào mùa đông ở miền Bắc lại hứng trọn gió mùa Đông Bắc nếu mặt kính quay về phía đó. Khi đó cửa kín, rèm dày và thảm sàn giúp giữ ấm. Có thể thấy cùng một căn tầng cao, mùa hè cần che nắng, mùa đông cần chắn gió; ý "điều hoà âm dương" theo mùa của phong thủy, nói theo ngôn ngữ nhà ở, chỉ là biết thay rèm, thay thảm theo thời tiết.
Cảm giác chênh vênh, trẻ nhỏ và người lớn tuổi
Không phải ai cũng thấy thoải mái ở tầng cao. Có người đứng gần cửa kính kịch sàn là chân tay bủn rủn, có người ngủ không yên khi nghe gió rít cả đêm. Đây không phải chuyện "vía yếu" như một số lời đồn, mà là phản ứng bình thường của cơ thể với độ cao và tiếng động lạ. Trước khi mua, nên ở thử vài giờ, nếu được thì ở vào buổi tối, để biết cả nhà phản ứng thế nào.
Với gia đình có trẻ nhỏ, chuyện tầng cao trước hết là chuyện an toàn. Lan can ban công phải đủ cao theo quy chuẩn và không có thanh ngang để trẻ trèo; cửa sổ nên có khoá giới hạn độ mở; đồ đạc không được kê sát lan can hay bậu cửa để trẻ không leo lên được. Lưới an toàn, nếu toà nhà cho phép, là khoản nên làm ngay khi nhận nhà. Không có quan niệm phong thủy nào quan trọng hơn những việc này.
Người lớn tuổi thì lo chuyện thang máy. Khi mất điện hoặc thang bảo trì, đi bộ hai mươi tầng là điều không thể với nhiều cụ. Hỏi kỹ ban quản lý về máy phát dự phòng cho thang, số thang hoạt động, thời gian bảo trì. Nếu ông bà ở cùng thường xuyên, cân nhắc tầng vừa phải hơn có khi là quyết định nhân văn nhất.
Bố trí để căn tầng cao có chỗ tựa và yên hơn
Giường xa kính, tựa tường đặc. Phòng ngủ tầng cao thường có cửa sổ lớn. Kê giường tựa vào bức tường đặc, cách xa kính, giúp tránh gió lùa, tiếng rít và cảm giác lơ lửng. Rèm dày hai lớp làm phần còn lại.
Tạo "núi tựa" trong nhà. Sofa tựa tường đặc hoặc tựa một tủ cao; bàn làm việc quay lưng vào tường, nhìn ra cửa sổ. Đây là cách áp ý "có núi tựa" vào căn hộ, và cũng là cách người ta tự nhiên chọn khi muốn ngồi yên lâu.
Lớp đệm giữa người và khoảng trống. Một hàng cây chậu thấp, kệ thấp hay bậu ngồi dọc kính giúp mắt có điểm dừng trước khi nhìn xuống. Người sợ độ cao thấy dễ chịu hơn hẳn khi không đứng sát mép kính.
Ban công gọn và nặng. Chỉ để những món nặng, thấp, hoặc được buộc chắc. Chậu cây đặt sàn, không treo trên lan can. Giá phơi gấp được, cất vào khi trời gió.
Âm thanh dễ chịu thay cho tiếng rít. Gioăng cửa tốt giảm tiếng gió rít. Một số người treo chuông gió theo quan niệm, nhưng ở tầng cao chuông có thể kêu liên tục làm phiền giấc ngủ của chính mình và hàng xóm; nên treo trong nhà, nơi gió nhẹ, hoặc thôi không treo.
Ngũ hành theo số tầng: nói gì và nên tin đến đâu
Một cách tính khá phổ biến trên mạng gán ngũ hành cho tầng theo số cuối: tầng có số tận cùng 1 và 6 thuộc Thủy, 2 và 7 thuộc Hỏa, 3 và 8 thuộc Mộc, 4 và 9 thuộc Kim, 5 và 0 thuộc Thổ. Cách gán này lấy từ Hà đồ, bản đồ số cổ xếp các cặp số theo ngũ hành. Từ đó người ta khuyên người mệnh này chọn tầng có hành sinh cho mình hoặc cùng hành.
Cần nhìn cách tính ấy cho tỉnh táo. Hà đồ là hệ biểu tượng có lịch sử lâu đời, nhưng việc áp số tầng của một toà nhà hiện đại vào đó là một cách diễn giải mới, không thống nhất giữa các thầy; có người đếm từ tầng trệt, có người đếm từ tầng hầm, có toà bỏ tầng 4 hay tầng 13 nên số tầng ghi trên thang máy không còn là số thật. Một con số có thể cho hai kết quả tuỳ cách đếm.
Nếu gia đình thích, có thể dùng ngũ hành số tầng như một tiêu chí phụ khi các yếu tố khác ngang nhau. Nhưng đừng để nó lấn át những điều đo được như gió, nắng, thang máy, an toàn cho trẻ. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người, và không có tầng nào "phạm" đến mức phải bỏ một căn nhà tốt.
Câu hỏi thường gặp
Ở tầng cao có hại cho sức khoẻ không?
Không có bằng chứng chắc chắn cho thấy độ cao của một toà chung cư thông thường gây hại sức khoẻ. Điều người ở cảm nhận là gió, nắng, tiếng rít và với một số người là cảm giác sợ độ cao. Nếu cảm giác ấy kéo dài làm mất ngủ, nên cân nhắc đổi tầng hoặc bố trí lại phòng ngủ.
Tầng cao có cần treo gương bát quái để chắn gió không?
Gương không chắn được gió. Thứ giúp nhà bớt lùa là cửa kín, gioăng tốt, rèm dày và cách mở cửa hợp lý. Gương bát quái treo ra ngoài còn có thể làm phiền hàng xóm và vi phạm quy định mặt đứng toà nhà, nên không phải giải pháp cho căn tầng cao.
Có nên đặt bể cá ở căn hộ tầng cao không?
Theo quan niệm, nước giúp tụ khí nên một số người thích đặt bể cá ở tầng cao. Thực tế cần tính tải trọng sàn với bể lớn, nguy cơ rò nước xuống tầng dưới và chỗ đặt tránh nắng chiều. Bể nhỏ, chân chắc, đặt sát tường chịu lực thì an toàn hơn.
Tầng cao có ít muỗi thật không?
Thường là ít hơn tầng thấp vì muỗi bay không cao và xa nơi nước đọng. Tuy vậy muỗi vẫn có thể theo thang máy hay hành lang lên tầng cao, và ban công có chậu cây đọng nước vẫn là chỗ sinh sản. Vệ sinh ban công vẫn cần thiết.
Người sợ độ cao có nên mua căn tầng cao không?
Nên ở thử trước, vào cả ban ngày và buổi tối. Một số người quen dần sau vài tuần, số khác thì không. Nếu đã mua, kê đồ tạo lớp đệm dọc kính, dùng rèm và tránh đặt chỗ ngồi sát mép kính giúp dễ chịu hơn.
Căn hộ tầng cao có cần chuẩn bị gì cho mùa bão?
Đóng chặt mọi cửa kính, thu dọn ban công, kiểm tra lỗ thoát nước sàn ban công, sạc sẵn đèn và nước uống phòng khi mất điện thang máy. Theo dõi thông báo của ban quản lý về việc khoá cửa ban công, hạn chế ra ngoài khi gió mạnh.