Phong thủy ưa căn nhà vuông vắn, đầy đặn, nên căn hộ có góc xiên, lô gia lõm sâu, cột và hộp kỹ thuật lồi vào phòng thường bị gọi là khuyết góc hoặc méo; nhìn thực tế, đó là những khoảng khó kê đồ, khó vệ sinh và làm phòng trông chật hơn diện tích thật. Mức độ quan trọng tuỳ chỗ méo nằm ở phòng nào và chiếm bao nhiêu phần căn.
Bài này đi theo đúng việc người mua hay làm: cầm bản vẽ căn hộ, nhận ra những kiểu méo thường gặp, hiểu quan niệm nói gì, tìm tâm căn khi mặt bằng không vuông, rồi quyết định phần méo dùng vào việc gì hoặc khi nào nên chọn căn khác. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Vì sao căn hộ chung cư hay không vuông
Căn hộ là một phần cắt ra từ mặt bằng tầng của cả toà nhà, nên hình dạng của nó phụ thuộc vào hình khối toà, vị trí lõi thang và hệ kết cấu. Toà hình chữ Y, chữ L hay mặt cong thì các căn ở chỗ gãy góc khó tránh hình thang hay hình quạt. Toà vuông vức nhưng có lõi thang lệch thì căn sát lõi sẽ bị cắt một góc. Cột và vách chịu lực đặt theo lưới kết cấu, không theo ý muốn từng căn, nên hay lồi vào phòng ngủ, phòng khách.
Ngoài kết cấu còn có các hộp kỹ thuật chạy đứng, các lô gia làm lõm vào để tạo mặt đứng có chiều sâu, các mảng tường xiên để căn này không nhìn thẳng vào căn kia. Mỗi chi tiết có lý do kỹ thuật riêng, nhưng cộng lại có thể biến một căn 70 mét vuông thành một hình nhiều cạnh khó bày biện.
Trên ảnh phối cảnh và nhà mẫu, các góc méo thường được che khéo bằng đồ đóng sẵn. Khi nhận nhà thô, người mua mới thấy cột lồi nửa mét giữa tường đầu giường hay góc xiên ngay chỗ định kê sofa. Đó là lý do nên đọc kỹ bản vẽ kích thước trước, thay vì chỉ nhìn bản vẽ có đồ nội thất.
Phong thủy nói gì về khuyết góc và lồi góc
Trong cách đọc dựa trên bát quái, mặt bằng nhà được chia thành chín ô, tám ô xung quanh ứng với tám phương và tám quẻ, ô giữa là trung cung. Một góc bị thiếu hẳn, gọi là khuyết, được xem là phương đó yếu đi; một phần nhô ra ngoài hình chữ nhật chính, gọi là lồi, có khi được coi là được thêm. Mỗi phương lại gắn với một thành viên hay một mảng đời sống theo quan niệm, nên nhiều người lo lắng khi thấy căn mình khuyết góc này hay góc kia.
Cần đọc cách diễn giải ấy cho đúng mức. Chính các thầy cũng không thống nhất bao nhiêu phần trăm mới gọi là khuyết; có người lấy một phần ba cạnh, có người lấy một nửa. Một lô gia lõm vào một mét trên cạnh dài mười mét khó có thể gọi là khuyết góc theo cách nào. Và không có cơ sở nào để nói khuyết một phương thì thành viên tương ứng gặp chuyện; đó là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Phần có giá trị thực tế trong quan niệm "nhà vuông vắn" là: mặt bằng gọn thì lối đi ngắn, đồ đạc kê sát tường dễ, ánh sáng phân bổ đều, không có góc chết bám bụi. Đó là những tiêu chí mà kiến trúc sư nào cũng dùng khi đánh giá một mặt bằng căn hộ.
Các kiểu méo hay gặp và cách đọc
Bảng dưới gom những kiểu không vuông thường gặp ở căn hộ chung cư Việt Nam, kèm cách nhìn của quan niệm và cách dùng thực tế:
| Kiểu méo | Quan niệm thường nói | Khó khăn thực tế | Hướng xử lý |
|---|---|---|---|
| Cột, vách chịu lực lồi vào phòng | Góc sắc chĩa vào người, "sát" trong nhà | Khó kê giường, tủ sát tường | Ốp bo cạnh, làm tủ âm hai bên cột cho phẳng |
| Lô gia lõm sâu làm thiếu một góc | Khuyết góc ở phương đó | Phòng bên cạnh mất một mảng, ít sáng | Chỉ đáng lo khi phần thiếu lớn so với cạnh |
| Tường xiên, góc nhọn | Góc nhọn là sát, khó tụ khí | Góc chết, khó vệ sinh, dễ va | Dùng làm kệ góc, tủ âm, chỗ đặt cây |
| Căn chữ L | Thiếu một khối, trung cung lệch | Hai khu tách nhau, đi vòng | Chia khu động – tĩnh theo hai nhánh |
| Căn hình thang, hình quạt ở toà cong | Đầu to đuôi nhỏ hay ngược lại | Phòng phía hẹp khó dùng | Phía rộng đặt phòng khách, phía hẹp làm kho |
| Hộp kỹ thuật lồi vào phòng ngủ | Có vật lạ chen vào chỗ nghỉ | Tiếng nước, khó kê đồ | Kê tủ áo ốp quanh, chừa cửa thăm |
Nhìn cột cuối sẽ thấy phần lớn kiểu méo có cách dùng hợp lý. Căn đáng ngại là căn mà phòng chính, như phòng ngủ chủ hay phòng khách, bị méo nặng tới mức không còn bức tường nào đủ dài để kê đồ chính.
Tìm tâm căn hộ khi mặt bằng không vuông
Muốn áp bất kỳ trường phái nào lên mặt bằng, việc đầu tiên là xác định tâm căn. Với căn méo, có vài cách làm mà người tự xem có thể theo:
- Lấy bản vẽ có kích thước của căn, chỉ tính phần trong căn hộ của mình, không tính hành lang chung.
- Quyết định có tính lô gia, ban công vào hay không. Nhiều người làm nghề chỉ tính phần có mái che và tường bao; hãy ghi rõ mình đã chọn cách nào.
- Cách đơn giản: vẽ một hình chữ nhật bao ngoài vừa khít mặt bằng, kẻ hai đường chéo, giao điểm là tâm tạm. Cách này hợp với căn méo nhẹ.
- Cách kỹ hơn cho căn méo nặng: chia mặt bằng thành vài hình chữ nhật nhỏ, tìm tâm từng hình, rồi lấy điểm cân bằng theo diện tích; hoặc in bản vẽ ra bìa cứng, cắt theo đường bao và tìm điểm thăng bằng trên đầu bút.
- Từ tâm, đặt lưới chín ô hoặc vẽ tám phương bằng la bàn đã đo ở cửa căn.
- So sánh kết quả của hai cách tìm tâm; nếu lệch nhiều, cứ ghi cả hai, vì chính các trường phái cũng dùng cách khác nhau.
Việc tìm tâm ở đây chỉ để đọc quan niệm cho có căn cứ. Còn để sắp xếp đồ đạc, điều quan trọng hơn là đường đi trong nhà, chỗ ánh sáng vào và các bức tường đủ dài.
Phần méo dùng vào việc gì cho có ích
Phần lớn các góc méo không phải để "hoá giải" mà để tận dụng. Vài gợi ý mà người thiết kế nội thất hay dùng:
- Góc xiên trong phòng khách: đặt một kệ góc, một chậu cây lớn hoặc đèn sàn, biến góc chết thành điểm nhấn.
- Hai bên cột lồi: đóng tủ âm hoặc kệ sách cho mặt tường phẳng lại, cột biến mất vào tủ.
- Hốc giữa hộp kỹ thuật và tường: làm tủ giày, tủ chứa máy hút bụi, chổi, đồ vệ sinh.
- Phần hẹp của căn hình thang: làm kho, phòng giặt, khu phơi trong nhà có quạt hút.
- Lô gia lõm: nếu sâu, dùng làm góc đọc sách nhỏ hay góc cây xanh, vẫn giữ là không gian ngoài trời theo thiết kế.
- Góc nhọn ở phòng ngủ: đặt bàn trang điểm hay tủ thấp, tránh để làm lối đi vì dễ va trong bóng tối.
Những cách này vừa làm phòng trông vuông hơn, vừa đáp ứng ý "lấp góc khuyết" trong quan niệm. Nếu muốn đặt vật trang trí có ý nghĩa biểu tượng ở góc ấy, có thể xem vật phẩm có ghi rõ chất liệu tại Vật Phẩm Phong Thủy, nhưng đồ đạc đúng chỗ vẫn là phần chính.
Chỗ ngủ và chỗ ngồi trong phòng méo
Giường cần một bức tường phẳng đủ dài. Đây là tiêu chí đầu tiên khi xem phòng ngủ méo. Đo chiều dài tường định kê đầu giường, trừ phần cột lồi, xem có đủ chiều rộng giường cộng hai bên táp đầu giường không. Nếu thiếu, giường sẽ phải kê lệch hay xoay chéo, mà theo quan niệm, giường chéo góc không có chỗ tựa vững; thực tế thì vừa tốn diện tích vừa khó đi lại.
Tránh để góc nhọn chĩa vào giường hay sofa. Cạnh cột, góc tường xiên chĩa vào chỗ nằm, chỗ ngồi là điều phong thủy hay nhắc. Lý do thực tế là va vấp khi trở dậy ban đêm và cảm giác bị chắn tầm nhìn. Cách xử lý đơn giản là bo tròn cạnh khi hoàn thiện, đặt cây hay kệ che bớt, hoặc xoay đồ để góc đó nằm ngoài đường đi.
Phòng khách méo: chọn một trục chính. Phòng khách nhiều cạnh dễ rơi vào tình trạng đồ đạc bám theo từng bức tường, không có trung tâm. Chọn bức tường dài nhất làm trục, đặt sofa và kệ tivi đối nhau theo trục đó, phần còn lại dùng cho cây, đèn, kệ. Phòng sẽ có hình khối rõ dù tường không vuông.
Thảm giúp "vuông hoá" mặt sàn. Một tấm thảm chữ nhật đặt giữa khu ngồi tạo ra một hình vuông vức trong mắt, phần méo xung quanh trở thành viền. Đây là mẹo trang trí đơn giản mà hợp với ý thích sự vuông vắn của quan niệm phong thủy.
Khi nào nên bỏ qua một căn méo
Có những căn mà dù khéo bố trí đến đâu vẫn khó ở. Dấu hiệu dễ thấy nhất là phòng ngủ chính không có bức tường nào dài hơn chiều rộng giường cộng hai lối đi nhỏ, hoặc phòng khách bị cắt thành hai mảng bởi một cột lớn giữa phòng. Khi đó mỗi món đồ đều phải đặt tạm, và cảm giác chật chội đi theo suốt.
Một dấu hiệu khác là căn méo đúng ở chỗ cửa vào: mở cửa ra là gặp ngay góc nhọn của vách hay cột lồi chắn tầm nhìn. Quan niệm gọi là sát ngay khí khẩu; thực tế là lối vào chật, khó mang đồ lớn vào nhà, khó bố trí tủ giày.
Nếu phân vân giữa một căn méo giá mềm hơn và một căn vuông vức cùng toà, hãy đo bằng diện tích dùng được thật sự chứ không phải diện tích ghi trên hợp đồng. Thử vẽ đồ đạc chính theo đúng kích thước lên bản vẽ cả hai căn. Căn nào kê đủ đồ mà vẫn còn lối đi thoải mái, đó là căn đáng chọn, bất kể quan niệm nói gì về khuyết hay lồi.
Câu hỏi thường gặp
Căn hộ khuyết góc có cần hoá giải không?
Theo quan niệm, một số người đặt gương, đèn hay cây ở góc khuyết để "bù". Thực tế, việc cần làm là xem phần thiếu có làm phòng khó dùng không. Nếu chỉ là một lô gia lõm nhỏ thì gần như không có gì phải xử lý; nếu phòng mất hẳn một mảng thì bố trí lại đồ cho hợp lý.
Cột lồi vào đầu giường có sao không?
Quan niệm ngại cạnh sắc chĩa vào người khi ngủ. Thực tế, cột lồi làm đầu giường không phẳng, khó kê táp đầu giường và dễ va khi trở dậy ban đêm. Có thể đóng vách đầu giường hoặc tủ hai bên cột cho phẳng, vừa gọn vừa bớt cảm giác góc cạnh.
Tính diện tích khuyết góc theo diện tích tim tường hay thông thủy?
Để đọc quan niệm, chỉ cần tỉ lệ tương đối nên dùng loại nào cũng được, miễn dùng thống nhất. Diện tích thông thủy, tức phần lọt lòng bên trong, sát với thực tế sử dụng hơn. Diện tích tim tường thường lớn hơn và hay dùng trong hồ sơ dự án.
Có được đập cột, vách lồi để căn vuông lại không?
Không. Cột và vách chịu lực là kết cấu của cả toà nhà, mọi can thiệp đều bị cấm và nguy hiểm. Chỉ tường ngăn không chịu lực mới có thể sửa, và cũng phải xin phép ban quản lý theo nội quy. Muốn căn trông vuông hơn, hãy dùng tủ âm và vách ốp.
Căn hình chữ L có nhược điểm gì ngoài quan niệm?
Hai nhánh của chữ L thường tách nhau, đi từ đầu này sang đầu kia phải vòng, gió khó xuyên suốt cả căn. Bù lại, chữ L dễ chia khu sinh hoạt chung và khu nghỉ riêng. Nếu bố trí phòng ngủ ở một nhánh và phòng khách – bếp ở nhánh kia thì khá hợp lý.