Phong thủy coi những chỗ chứa rác, nước thải và máy móc ồn là nơi sinh "uế khí", nên căn hộ có cửa hay phòng ngủ sát phòng rác, ống đổ rác, phòng bơm hay phòng máy thường bị ngại. Dịch ra ngôn ngữ thực tế, đó là chuyện mùi, côn trùng, chuột, tiếng ồn, rung và nhiệt — những thứ đi xem nhà có thể tự kiểm được, và cũng là thứ ảnh hưởng trực tiếp tới giấc ngủ hằng đêm.
Bài này liệt kê các "hàng xóm kỹ thuật" thường gặp trong một toà chung cư, cách phong thủy nói về từng loại, cách đo mức ảnh hưởng thật và việc có thể làm khi đã lỡ ở gần. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người; còn mùi và tiếng ồn thì ai ở cũng cảm nhận như nhau.
Những "hàng xóm kỹ thuật" của một căn hộ
Một toà chung cư giống một cơ thể, ngoài các căn hộ còn cả một hệ thống phục vụ chạy suốt ngày đêm. Mỗi tầng thường có phòng thu gom rác hoặc cửa ống đổ rác, các hộp kỹ thuật chứa đường điện, nước cấp, nước thải, ống thông gió, có khi cả hộp cứu hoả. Ở tầng hầm hoặc khối đế là trạm bơm, bể nước ngầm, máy phát điện dự phòng, đôi khi có trạm biến áp. Trên mái có phòng máy thang, bồn nước, quạt hút khói, tháp giải nhiệt của hệ điều hoà trung tâm nếu có.
Không căn hộ nào tránh hẳn được những thứ này, vì chúng phải nằm ở đâu đó. Vấn đề là căn của mình cách chúng bao xa, ngăn bằng loại tường gì và phòng nào của mình nằm sát. Một căn có cửa đi ngang phòng rác mỗi ngày khác hẳn một căn có phòng ngủ chung tường với ống đổ rác; một căn tầng hai ngay trên phòng máy phát khác hẳn một căn tầng mười hai cùng trục.
Tờ giới thiệu dự án hiếm khi ghi rõ những vị trí này. Muốn biết, người mua phải xem mặt bằng điển hình của tầng, mặt bằng tầng hầm và tầng mái, hoặc đơn giản là đi một vòng hành lang và hỏi ban quản lý. Việc ấy mất chừng mười lăm phút, rẻ hơn nhiều so với chuyện sống nhiều năm cạnh một tiếng ù không dứt.
Phong thủy nói gì về uế khí gần nhà
Trong các sách phong thủy nhà ở, nơi chứa phân, rác, nước bẩn được xếp vào loại "uế", và lời khuyên chung là không đặt chúng trước cửa chính, sát bếp hay sát chỗ thờ cúng. Nhà vệ sinh, chuồng gia súc, hố rác của ngôi nhà truyền thống thường được đưa ra góc vườn, phía cuối gió. Người xưa nói bằng ngôn ngữ khí, nhưng cái họ tránh rất cụ thể: mùi, ruồi muỗi, nước bẩn ngấm vào giếng.
Chung cư dồn tất cả vào một khối, nên những chỗ "uế" chỉ còn cách nhà mình một bức tường. Từ đó nảy ra cách đọc: cửa căn đối diện hay sát cửa phòng rác là "khí khẩu nhận uế khí", phòng ngủ chung tường ống đổ rác là "giường tựa uế". Cách nói nghe nặng, nhưng mục đích cuối cùng chỉ là nhắc người mua kiểm những gì có thể làm phiền cuộc sống.
Cũng cần nói rõ phần không nên tin quá: không có cơ sở nào cho thấy ở cạnh phòng rác làm gia đình gặp vận xui hay đau ốm theo kiểu bị "phạm". Một phòng rác được thu gom đúng giờ, có cửa kín và thông gió tốt thì gần như không ảnh hưởng gì. Ngược lại, một phòng rác bẩn, mùi bốc ra hành lang thì dù không ai nói phong thủy, người ở vẫn thấy khó chịu.
Đọc từng loại theo quan niệm và theo thực tế
Bảng dưới gom các hạng mục kỹ thuật hay gặp, kèm điều cần kiểm khi đi xem căn:
| Hạng mục | Quan niệm thường nói | Ảnh hưởng thật | Kiểm gì |
|---|---|---|---|
| Phòng rác, cửa ống đổ rác mỗi tầng | Uế khí, nhất là khi sát cửa căn | Mùi, ruồi, gián, chuột, tiếng rác rơi | Ngửi ở hành lang buổi chiều, hỏi lịch thu gom |
| Ống đổ rác chạy dọc toà nhà | Uế khí chạy suốt chiều cao | Tiếng rác rơi, mùi lan qua tường mỏng | Áp tai vào tường phòng ngủ phía ống |
| Hộp kỹ thuật nước thải trong căn | Nước bẩn chảy sau lưng | Tiếng nước chảy từ tầng trên về đêm | Xả nước tầng trên, nghe trong phòng |
| Phòng bơm, máy phát dưới hầm | Chấn động, khí không yên | Rung, tiếng ù, mùi dầu khi chạy thử | Hỏi lịch chạy máy phát, nghe ở tầng thấp |
| Phòng máy thang, quạt hút trên mái | Áp đỉnh, động trên đầu | Tiếng động cơ, rung ở tầng sát mái | Lên tầng trên cùng nghe vào giờ cao điểm |
| Trạm biến áp trong khối đế | Hoả khí mạnh | Tiếng ù, nhiệt, khu vực hạn chế | Hỏi vị trí, xem căn mình cách bao xa |
Phần lớn những thứ trong bảng được thiết kế và nghiệm thu theo quy chuẩn, nên không có gì là "nguy hiểm" theo nghĩa đen. Điều cần kiểm chỉ là mức làm phiền, và mức đó phụ thuộc nhiều vào chất lượng vận hành của ban quản lý.
Phòng rác và ống đổ rác: chi tiết nên để ý
Khoảng cách tính bằng cửa chứ không bằng mét. Một phòng rác cách mười mét nhưng nằm trên lối đi duy nhất về nhà thì ngày nào cũng đi ngang. Một phòng rác cách năm mét nhưng ở nhánh hành lang khác thì gần như không thấy. Khi xem mặt bằng, vẽ đường đi từ thang máy về cửa căn, xem có đi ngang cửa phòng rác không.
Cửa phòng rác có tự đóng không. Phòng rác tốt có cửa tự đóng, có quạt hút hoặc thông gió ra ngoài. Nếu cửa luôn mở hay bị chèn cho tiện, mùi sẽ tràn ra hành lang. Đây là chuyện vận hành, có thể cải thiện qua ban quản trị, nhưng nhìn tình trạng hiện tại cũng đoán được nếp quản lý của toà nhà.
Ống đổ rác cũ và tiếng rơi. Ở nhiều chung cư xây trước đây, ống đổ rác chạy dọc toà nhà, rác ném từ tầng cao rơi xuống tạo tiếng động lớn, đêm khuya nghe rất rõ nếu phòng ngủ chung tường. Một số toà đã khoá ống này và chuyển sang thu gom tại tầng.
Côn trùng đi theo đường ống. Gián và kiến hay đi theo trục kỹ thuật, ống rác. Căn sát những trục này cần kiểm khe hở quanh ống xuyên sàn, nắp hộp kỹ thuật, chân tủ bếp. Bịt kín khe hở là việc nên làm ngay khi nhận nhà.
Hộp kỹ thuật nằm ngay trong căn: ốp thế nào, kê gì trước nó
Nhiều căn hộ có một hộp kỹ thuật, quen gọi là hộp gen, nằm trong bếp, nhà vệ sinh hay góc phòng ngủ, bên trong là ống nước thải, ống cấp nước của cả trục căn từ tầng trên xuống. Hộp này thuộc hệ thống chung, nên cách xử lý có vài nguyên tắc:
- Không ốp kín vĩnh viễn. Hộp gen phải có cửa thăm để thợ kiểm tra khi rò rỉ; ốp đá liền khối hay xây bít kín thì khi có sự cố phải đục phá, tốn kém cho cả mình và tầng dưới.
- Không kê đầu giường sát hộp gen chứa ống thoát. Tiếng nước chảy từ tầng trên xuống về đêm nghe rõ nhất ở chỗ này; theo quan niệm, đây cũng là "tựa vào dòng nước bẩn", điều mà nhiều người ngại.
- Không đặt bàn thờ trước hoặc dưới hộp kỹ thuật nước thải. Quan niệm muốn nơi thờ cúng sạch sẽ, yên tĩnh; thực tế là nếu ống rò, nước sẽ chảy đúng vào chỗ cần giữ gìn nhất.
- Tủ bếp, tủ đồ có thể ốp quanh hộp gen nhưng chừa cánh mở ở đúng chỗ van, chỗ nối ống. Ghi chú vị trí này lại khi hoàn thiện để sau này không phải dò.
- Bọc tiêu âm cho ống nhựa bên trong trước khi ốp, nhất là hộp nằm cạnh phòng ngủ. Chi phí nhỏ so với việc chịu tiếng nước nhiều năm.
Nhìn chung, hộp kỹ thuật trong căn là chuyện thiết kế nội thất hơn là chuyện phong thủy. Đặt đúng đồ trước nó thì gần như không ai để ý tới, đặt sai thì phiền cả năm.
Kiểm từng bước khi đi xem một căn gần khu kỹ thuật
Mang theo mặt bằng tầng điển hình, nếu chưa có thì xin môi giới hoặc ban quản lý. Rồi làm lần lượt:
- Đánh dấu trên mặt bằng vị trí phòng rác, hộp kỹ thuật, thang bộ, thang máy quanh căn của mình.
- Đi bộ từ thang máy về cửa căn, ghi lại mình đi ngang những cửa kỹ thuật nào.
- Vào các phòng ngủ, đóng cửa, ngồi yên vài phút nghe tiếng nước chảy, tiếng rác rơi, tiếng máy chạy.
- Nếu căn ở tầng thấp, hỏi vị trí máy phát và trạm bơm, xin nghe vào giờ máy bơm chạy, thường là sáng sớm hoặc tối.
- Nếu căn ở một hai tầng sát mái, hỏi vị trí phòng máy thang, quạt hút khói, bồn nước; lên tầng trên cùng xem khoảng cách.
- Đi qua phòng rác lúc chiều muộn, khi rác dồn nhiều nhất trong ngày, để biết mức mùi thật.
- Hỏi cư dân đang ở cùng trục, nếu gặp được, về chuyện côn trùng và tiếng ồn. Một câu hỏi ở thang máy đôi khi cho biết nhiều hơn cả buổi tư vấn.
Sau buổi kiểm, nếu chỉ có một hai điểm nhỏ thì thường xử lý được bằng nội thất. Nếu phòng ngủ chính dính tiếng ồn liên tục, nên cân nhắc căn khác.
Đã ở rồi: những việc làm được bên trong căn
Đổi công năng phòng. Phòng nào chung tường với ống rác hay trục nước thải thì dùng làm kho, phòng giặt, phòng làm việc ban ngày thay vì phòng ngủ. Đây là cách xử lý mà cả quan niệm lẫn thực tế đều đồng ý.
Cách âm hộp kỹ thuật. Ống thoát nước nhựa trong hộp gen có thể bọc thêm lớp tiêu âm, thường do thợ hoàn thiện làm khi ốp hộp. Hiệu quả rõ với tiếng nước chảy từ tầng trên.
Bịt khe và giữ cửa kín. Gioăng cửa chính, nắp hộp kỹ thuật kín, keo bịt quanh ống xuyên sàn giúp giảm mùi và côn trùng. Việc nhỏ nhưng có tác dụng lâu dài.
Thông gió trong nhà tốt hơn. Mùi hành lang lọt vào khi căn hộ bị hút áp âm, ví dụ khi bật quạt hút bếp, quạt nhà vệ sinh mà đóng kín cửa sổ. Mở hé một cửa sổ khi hút mùi giúp cân bằng, mùi hành lang ít bị kéo vào.
Kiến nghị qua ban quản trị. Lịch thu gom, vệ sinh phòng rác, bảo dưỡng quạt hút là việc chung của toà nhà. Phản ánh bằng văn bản, kèm thời điểm cụ thể, thường được giải quyết nhanh hơn than phiền miệng. Phong thủy không có cách nào thay được một phòng rác sạch.
Câu hỏi thường gặp
Căn hộ đối diện phòng rác có nên mua không?
Tuỳ tình trạng vận hành. Nếu phòng rác có cửa tự đóng, thu gom đúng giờ, hành lang không mùi thì ảnh hưởng nhỏ. Nếu đi xem vào buổi chiều mà đã thấy mùi, côn trùng, thì nên cân nhắc. Quan niệm phong thủy ngại vị trí này, mức tin tuỳ mỗi người, nhưng mùi là thứ ai cũng cảm nhận được.
Ở gần trạm biến áp trong toà nhà có ảnh hưởng sức khoẻ không?
Trạm biến áp trong toà nhà phải được thiết kế và kiểm định theo quy chuẩn điện. Điều cư dân cảm nhận rõ nhất thường là tiếng ù và nhiệt khi ở rất gần. Nếu vẫn lo, có thể hỏi ban quản lý về vị trí, khoảng cách và kết quả kiểm định, thay vì tin những lời doạ trên mạng.
Tiếng nước chảy trong tường về đêm có xử lý được không?
Thường là tiếng ống thoát nước từ các tầng trên chạy qua hộp kỹ thuật cạnh phòng. Có thể bọc tiêu âm cho ống, ốp lại hộp kỹ thuật bằng vật liệu dày hơn, hoặc kê tủ áo dọc tường đó. Nếu ống bị rò, cần báo ban quản lý kiểm tra ngay.
Căn tầng trên cùng có bị ảnh hưởng bởi phòng máy thang không?
Có thể, nhất là căn nằm ngay dưới phòng máy hoặc quạt hút khói. Mức độ phụ thuộc loại thang và cách lắp đệm chống rung. Nên lên tầng mái hoặc hỏi cư dân tầng trên cùng trước khi quyết định.
Có vật phẩm nào giúp hoá giải uế khí không?
Theo quan niệm, một số người đặt cây xanh hoặc than hoạt tính ở lối vào. Than hoạt tính có khả năng hấp phụ mùi ở mức nhất định, cây giúp không gian dễ chịu hơn. Nhưng nguồn mùi vẫn ở bên ngoài, nên việc chính vẫn là cửa kín, thông gió và vận hành phòng rác tốt.
Ống đổ rác bị khoá thì có còn ảnh hưởng không?
Khi ống đổ rác đã ngừng dùng và cửa được bịt kín, tiếng rơi và phần lớn mùi sẽ không còn. Đôi khi vẫn còn mùi cũ hay côn trùng trú trong ống, nên vẫn cần vệ sinh định kỳ. Hỏi ban quản lý xem ống đã được xử lý thế nào sau khi ngừng.