Kim lâu và Hoang ốc đều tính theo tuổi mụ, không phụ thuộc năm cụ thể. Vì vậy chỉ cần một bảng theo tuổi mụ là tra được cho mọi năm: biết năm định khởi công, đổi ra tuổi mụ, rồi dò bảng. Trong 63 tuổi mụ từ 18 đến 80 chỉ có 18 tuổi sạch cả Kim lâu lẫn Hoang ốc theo cách tính phổ biến: 20, 22, 25, 31, 34, 40, 43, 49, 52, 58, 59, 61, 67, 68, 70, 76, 77, 79.
Khác những bảng "tuổi làm nhà năm…" chỉ dùng được một năm, bảng dưới đây dùng được lâu dài. Bài hướng dẫn cách đổi năm sinh ra tuổi mụ, trình bày bảng đầy đủ, chỉ cách ghép thêm Tam tai, và lưu ý những chỗ bảng có thể khác với nguồn bạn đang đọc. Tất cả là quan niệm dân gian để tham khảo, mức tin tuỳ mỗi người.
Đổi năm sinh ra tuổi mụ trước khi tra bảng
Bảng tra theo tuổi mụ, nên bước đầu tiên là đổi đúng. Làm theo thứ tự sau:
- Xác định năm sinh âm lịch. Sinh từ sau Tết trở đi thì năm âm trùng năm dương. Sinh tháng 1 hoặc đầu tháng 2 dương lịch mà trước Tết thì năm âm là năm dương trừ 1.
- Xác định năm âm lịch định khởi công. Động thổ trước Tết thì vẫn tính năm âm cũ.
- Tính tuổi mụ. Năm âm khởi công trừ năm âm sinh, cộng 1. Ví dụ giả định: sinh năm 1992, khởi công năm 2027, tuổi mụ là 36.
- Dò bảng. Tìm dòng tuổi mụ, đọc cột Kim lâu và Hoang ốc. Tuổi 36 không phạm Kim lâu (36 chia hết cho 9) nhưng rơi vào cung Tam Địa Sát theo Hoang ốc.
- Ghép Tam tai nếu gia đình xét. Tam tai không có trong bảng vì nó phụ thuộc con giáp năm sinh và năm khởi công, không phụ thuộc tuổi. Tra riêng theo nhóm tam hợp.
Bảng tuổi mụ 18–40
Cột cuối đánh dấu những tuổi sạch cả Kim lâu và Hoang ốc. Kim lâu tính bằng tuổi mụ chia 9 dư 1, 3, 6, 8; Hoang ốc tính theo cách đếm sáu cung phổ biến, khởi 10 tuổi ở Nhất Cát.
| Tuổi mụ | Kim lâu | Hoang ốc | Kết luận |
|---|---|---|---|
| 18 | Không phạm | Tam Địa Sát (không thuận) | — |
| 19 | Kim lâu thân | Tứ Tấn Tài (thuận) | — |
| 20 | Không phạm | Nhì Nghi (thuận) | Sạch cả hai |
| 21 | Kim lâu thê | Tam Địa Sát (không thuận) | — |
| 22 | Không phạm | Tứ Tấn Tài (thuận) | Sạch cả hai |
| 23 | Không phạm | Ngũ Thọ Tử (không thuận) | — |
| 24 | Kim lâu tử | Lục Hoang Ốc (không thuận) | — |
| 25 | Không phạm | Nhất Cát (thuận) | Sạch cả hai |
| 26 | Kim lâu lục súc | Nhì Nghi (thuận) | — |
| 27 | Không phạm | Tam Địa Sát (không thuận) | — |
| 28 | Kim lâu thân | Tứ Tấn Tài (thuận) | — |
| 29 | Không phạm | Ngũ Thọ Tử (không thuận) | — |
| 30 | Kim lâu thê | Tam Địa Sát (không thuận) | — |
| 31 | Không phạm | Tứ Tấn Tài (thuận) | Sạch cả hai |
| 32 | Không phạm | Ngũ Thọ Tử (không thuận) | — |
| 33 | Kim lâu tử | Lục Hoang Ốc (không thuận) | — |
| 34 | Không phạm | Nhất Cát (thuận) | Sạch cả hai |
| 35 | Kim lâu lục súc | Nhì Nghi (thuận) | — |
| 36 | Không phạm | Tam Địa Sát (không thuận) | — |
| 37 | Kim lâu thân | Tứ Tấn Tài (thuận) | — |
| 38 | Không phạm | Ngũ Thọ Tử (không thuận) | — |
| 39 | Kim lâu thê | Lục Hoang Ốc (không thuận) | — |
| 40 | Không phạm | Tứ Tấn Tài (thuận) | Sạch cả hai |
Nhóm tuổi này là nhóm hay xây nhà lần đầu sau khi lập gia đình. Trong 23 tuổi chỉ có 6 tuổi sạch cả hai phép: 20, 22, 25, 31, 34, 40. Khoảng trống dài nhất là từ 26 đến 30, năm tuổi liền không có tuổi nào sạch cả hai, nên nhiều cặp vợ chồng trẻ ở độ tuổi này hoặc mượn tuổi, hoặc lấy tuổi người khác trong nhà.
Bảng tuổi mụ 41–60
Tiếp tục bảng cho nhóm tuổi trung niên, độ tuổi nhiều người xây lại nhà, xây nhà cho con hoặc về quê dựng nhà.
| Tuổi mụ | Kim lâu | Hoang ốc | Kết luận |
|---|---|---|---|
| 41 | Không phạm | Ngũ Thọ Tử (không thuận) | — |
| 42 | Kim lâu tử | Lục Hoang Ốc (không thuận) | — |
| 43 | Không phạm | Nhất Cát (thuận) | Sạch cả hai |
| 44 | Kim lâu lục súc | Nhì Nghi (thuận) | — |
| 45 | Không phạm | Tam Địa Sát (không thuận) | — |
| 46 | Kim lâu thân | Tứ Tấn Tài (thuận) | — |
| 47 | Không phạm | Ngũ Thọ Tử (không thuận) | — |
| 48 | Kim lâu thê | Lục Hoang Ốc (không thuận) | — |
| 49 | Không phạm | Nhất Cát (thuận) | Sạch cả hai |
| 50 | Không phạm | Ngũ Thọ Tử (không thuận) | — |
| 51 | Kim lâu tử | Lục Hoang Ốc (không thuận) | — |
| 52 | Không phạm | Nhất Cát (thuận) | Sạch cả hai |
| 53 | Kim lâu lục súc | Nhì Nghi (thuận) | — |
| 54 | Không phạm | Tam Địa Sát (không thuận) | — |
| 55 | Kim lâu thân | Tứ Tấn Tài (thuận) | — |
| 56 | Không phạm | Ngũ Thọ Tử (không thuận) | — |
| 57 | Kim lâu thê | Lục Hoang Ốc (không thuận) | — |
| 58 | Không phạm | Nhất Cát (thuận) | Sạch cả hai |
| 59 | Không phạm | Nhì Nghi (thuận) | Sạch cả hai |
| 60 | Kim lâu tử | Lục Hoang Ốc (không thuận) | — |
Nhóm 41–60 có 5 tuổi sạch cả hai: 43, 49, 52, 58, 59. Chú ý cặp 58, 59 là hai tuổi liền nhau đều sạch, hiếm gặp trong bảng. Ngược lại, từ 44 đến 48 năm tuổi liền nhau đều vướng ít nhất một phép.
Bảng tuổi mụ 61–80
Nhóm tuổi cao thường không trực tiếp đứng ra làm chủ, nhưng nhiều gia đình vẫn xét tuổi người cha, người ông khi cả nhà cùng xây nhà thờ hoặc nhà chung nhiều thế hệ.
| Tuổi mụ | Kim lâu | Hoang ốc | Kết luận |
|---|---|---|---|
| 61 | Không phạm | Nhất Cát (thuận) | Sạch cả hai |
| 62 | Kim lâu lục súc | Nhì Nghi (thuận) | — |
| 63 | Không phạm | Tam Địa Sát (không thuận) | — |
| 64 | Kim lâu thân | Tứ Tấn Tài (thuận) | — |
| 65 | Không phạm | Ngũ Thọ Tử (không thuận) | — |
| 66 | Kim lâu thê | Lục Hoang Ốc (không thuận) | — |
| 67 | Không phạm | Nhất Cát (thuận) | Sạch cả hai |
| 68 | Không phạm | Nhì Nghi (thuận) | Sạch cả hai |
| 69 | Kim lâu tử | Tam Địa Sát (không thuận) | — |
| 70 | Không phạm | Nhất Cát (thuận) | Sạch cả hai |
| 71 | Kim lâu lục súc | Nhì Nghi (thuận) | — |
| 72 | Không phạm | Tam Địa Sát (không thuận) | — |
| 73 | Kim lâu thân | Tứ Tấn Tài (thuận) | — |
| 74 | Không phạm | Ngũ Thọ Tử (không thuận) | — |
| 75 | Kim lâu thê | Lục Hoang Ốc (không thuận) | — |
| 76 | Không phạm | Nhất Cát (thuận) | Sạch cả hai |
| 77 | Không phạm | Nhì Nghi (thuận) | Sạch cả hai |
| 78 | Kim lâu tử | Tam Địa Sát (không thuận) | — |
| 79 | Không phạm | Tứ Tấn Tài (thuận) | Sạch cả hai |
| 80 | Kim lâu lục súc | Nhì Nghi (thuận) | — |
Nhóm này có 7 tuổi sạch cả hai: 61, 67, 68, 70, 76, 77, 79. Tỉ lệ sạch nhỉnh hơn nhóm trẻ một chút, đơn giản do cách hai chu kỳ 9 và 6 chồng lên nhau, không mang ý nghĩa gì đặc biệt về tuổi tác.
Ghép Tam tai vào bảng: ví dụ giả định một gia đình ba người
Ví dụ giả định: một gia đình định khởi công năm 2027 (Đinh Mùi), có ba người có thể đứng ra làm chủ. Tra bảng tuổi mụ rồi ghép thêm Tam tai:
- Người cha, sinh 1965 (Ất Tỵ), tuổi mụ 63. Bảng: 63 chia hết cho 9, không phạm Kim lâu; Hoang ốc rơi vào Tam Địa Sát. Tam tai: nhóm Tỵ – Dậu – Sửu gặp năm Hợi, Tý, Sửu, năm Mùi không phải Tam tai. Vướng Hoang ốc.
- Người con trai, sinh 1995 (Ất Hợi), tuổi mụ 33. Bảng: Kim lâu tử; Hoang ốc rơi vào Lục Hoang Ốc. Tam tai: nhóm Hợi – Mão – Mùi đang ở năm cuối đợt. Vướng cả ba phép.
- Người con dâu, sinh 1997 (Đinh Sửu), tuổi mụ 31. Bảng: sạch cả Kim lâu và Hoang ốc. Tam tai: nhóm Tỵ – Dậu – Sửu, năm Mùi không phải Tam tai. Sạch cả ba phép.
- Cách gia đình có thể chọn. Nếu người con dâu là người đứng tên đất và cùng bỏ vốn, gia đình có thể lấy tuổi chị; nếu muốn giữ lệ lấy tuổi đàn ông, có thể mời một người đàn ông trong họ sạch tuổi năm 2027 đứng làm lễ động thổ. Lựa chọn nào cũng là tập quán, không có lựa chọn "bắt buộc".
Dùng bảng để lập lộ trình xây nhà nhiều năm
Giá trị lớn nhất của một bảng theo tuổi mụ là nhìn được nhiều năm cùng lúc. Gia đình đang để dành tiền xây nhà có thể đánh dấu trước các năm sạch của người dự định làm chủ, rồi đặt mục tiêu tài chính, thiết kế và xin phép xây dựng sao cho xong trước năm đó. Cách này biến một tập quán vốn hay gây trì hoãn thành một mốc kế hoạch cụ thể.
Ví dụ giả định: người tuổi mụ năm nay là 29 nhìn bảng thấy tuổi 31 và 34 sạch cả hai phép. Gia đình có hai năm để chuẩn bị bản vẽ, khảo sát đất, gom vốn, và nếu chưa kịp thì còn mốc dự phòng ba năm sau nữa. Ngược lại, nếu tiền và giấy phép đã sẵn mà năm sạch còn xa, việc mượn tuổi để khởi công ngay thường hợp lý hơn để tiền nằm chờ trong khi giá vật liệu và nhân công có thể thay đổi.
Khi lập lộ trình, hãy ghi rõ cả mùa thi công: miền Bắc và miền Trung có mùa mưa bão, miền Nam có mùa mưa kéo dài; khởi công đúng năm sạch mà rơi vào giữa mùa mưa vẫn là bất lợi thật cho móng và mái. Phép xem tuổi chọn năm, còn thời tiết và kỹ thuật chọn tháng, hai thứ đi cùng nhau mới thành một kế hoạch tốt.
Đọc bảng thế nào cho đúng
Bảng trả lời một câu hỏi hẹp: với tuổi mụ này, theo hai phép Kim lâu và Hoang ốc, năm đó có được coi là thuận để khởi công hay không. Bảng không xét ngày giờ động thổ, không xét hướng nhà và không xét Tam tai. Muốn một kết luận đầy đủ theo tập quán, bạn cần ghép thêm các lớp đó.
Tỉ lệ sạch cả hai phép là 18 trên 63 tuổi, khoảng 29%. Nếu gia đình xét thêm Tam tai, một phần tư số năm còn lại sẽ bị loại tiếp, nên tỉ lệ năm sạch cả ba phép chỉ còn khoảng một phần năm. Nói cách khác, bốn trên năm năm trong đời một người đều "vướng" ít nhất một phép. Con số này giải thích vì sao tục mượn tuổi phổ biến đến vậy: nếu không có cách dung hoà, rất ít người làm được nhà đúng lúc cần.
Bảng dùng cách tính phổ biến nhất. Nếu bạn thấy một nguồn khác cho kết quả lệch, hãy kiểm ba điều: họ có dùng tuổi mụ không, họ lấy mốc năm theo Tết hay theo Lập xuân, và họ theo dị bản Hoang ốc nào. Khác biệt ở bất kỳ điểm nào trong ba điểm này đều đủ làm lệch một dòng trong bảng.
Cuối cùng, cột "Sạch cả hai" không có nghĩa là năm đó chắc chắn suôn sẻ, cũng như dấu gạch không có nghĩa là năm đó sẽ gặp trục trặc. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người. Bảng hữu ích nhất khi được dùng để lên kế hoạch sớm, chẳng hạn chọn năm khởi công trùng với năm sạch nếu tiến độ tài chính và giấy phép cho phép, chứ không phải để trì hoãn mãi.
Câu hỏi thường gặp
Bảng này dùng được cho năm nào?
Dùng được cho mọi năm, vì Kim lâu và Hoang ốc chỉ phụ thuộc tuổi mụ. Bạn chỉ cần đổi đúng năm sinh và năm định khởi công ra tuổi mụ theo âm lịch rồi tra dòng tương ứng. Tam tai thì phải tra riêng theo con giáp.
Tuổi mụ 36 có làm nhà được không?
Theo bảng, tuổi mụ 36 không phạm Kim lâu vì 36 chia hết cho 9, nhưng rơi vào cung Tam Địa Sát của Hoang ốc. Gia đình chỉ xét Kim lâu có thể coi là thuận; gia đình xét cả Hoang ốc thường mượn tuổi hoặc chọn năm khác. Đây là quan niệm dân gian.
Vì sao bảng chỉ từ 18 đến 80 tuổi?
Đây là khoảng tuổi người ta thực tế đứng ra làm chủ xây nhà. Dưới 18 tuổi chưa thành niên, chưa tự mình đứng ra giao dịch, ký hợp đồng xây dựng, còn trên 80 tuổi thường con cháu đứng ra. Muốn tra ngoài khoảng này, dùng cùng công thức chia 9 và đếm sáu cung trong bài.
Bảng có tính Tam tai không?
Không, vì Tam tai không phụ thuộc tuổi mà phụ thuộc con giáp năm sinh và năm khởi công. Người cùng tuổi mụ nhưng khác con giáp sẽ có Tam tai khác nhau. Hãy tra bảng Tam tai theo bốn nhóm tam hợp rồi ghép với kết quả bảng này.
Kết quả bảng khác với thầy xem tuổi thì tin bên nào?
Trước hết hỏi lại người xem dùng tuổi mụ hay tuổi tròn, mốc năm nào và dị bản Hoang ốc nào. Phần lớn chênh lệch đến từ đó chứ không phải do ai sai. Khi đã rõ cách tính, gia đình tự chọn theo lệ mình muốn giữ.
Có tuổi nào được coi là tốt hẳn cho làm nhà không?
Theo hai phép này chỉ có khái niệm sạch hay vướng, không có tuổi "tốt hẳn". Tuổi sạch cả hai phép chỉ có nghĩa là hai phép không cản việc khởi công. Một năm thuận lợi thật sự còn phụ thuộc tài chính, giấy phép, mùa mưa và người thi công.