Cửa hàng hướng Tây vẫn thuê được, nhưng chỉ nên thuê khi bạn tính trước được chuyện che nắng chiều và ngành hàng của bạn không quá nhạy với nhiệt và ánh sáng. Phong thủy gọi nắng chiều là hỏa khí mạnh; người bán hàng thì gọi nó bằng tên cụ thể hơn: hàng bạc màu, sô cô la chảy, khách ngại dừng lúc bốn giờ chiều, hoá đơn điện tăng vì máy lạnh chạy hết công suất.
Theo bát trạch, hướng Tây không mặc định là xấu; nó tốt hay xấu tuỳ cung phi của người chủ, và các phái khác lại xét theo cách khác. Bài này không chấm điểm hướng theo tuổi. Bài đi theo câu hỏi thực tế của người sắp ký hợp đồng thuê: nắng chiều ảnh hưởng tới đâu, ngành nào chịu được, chi phí che chắn gồm những gì, và khi nào nên bỏ qua. Phần quan niệm được ghi rõ là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Hướng Tây trong phong thủy: quan niệm và lý giải thực tế
Trong ngũ hành, phương Tây thuộc Kim, gắn với mùa thu và buổi chiều. Khi các sách phong thủy nói về nhà hướng Tây, điều được nhắc nhiều nhất không phải hành Kim mà là nắng chiều: mặt trời lúc xế chiếu xiên thẳng vào cửa, nóng gắt, được gọi là hỏa khí hay tây sái. Lời khuyên đi kèm gần như luôn là che chắn, làm dịu, chứ không phải tránh hẳn.
Theo bát trạch, mỗi người có bốn hướng tốt và bốn hướng xấu tính từ cung phi. Người thuộc Tây tứ mệnh có hướng Tây nằm trong nhóm hướng tốt; người thuộc Đông tứ mệnh thì ngược lại. Vì vậy, nói chung chung rằng cửa hàng hướng Tây là xấu thì không đúng ngay cả theo lý thuyết của chính phong thủy. Với mặt bằng thuê, hướng mặt tiền do con phố quyết định, nên người theo phái này thường điều chỉnh bên trong, như hướng ngồi ở quầy.
Về thực tế, nhiệt độ bề mặt của tường, kính và sàn hướng Tây vào cuối buổi chiều cao hơn rõ rệt so với hướng Đông cùng ngày, vì nắng chiều đến sau cả ngày không khí đã nóng lên. Đó là lý do phong thủy, kiến trúc khí hậu và kinh nghiệm buôn bán gặp nhau ở cùng một kết luận: mặt tiền hướng Tây cần được che, và nên tính chi phí che vào giá thuê thật của mặt bằng. Đây là quan niệm kết hợp lý giải, mức tin tuỳ mỗi người.
Ngành nào chịu được mặt tiền hướng Tây, ngành nào nên tránh
Không phải ngành nào cũng thiệt như nhau. Bảng dưới xếp theo mức nhạy với nhiệt và ánh sáng của hàng hoá, cùng giờ khách đến.
| Nhóm ngành | Mức nhạy | Lý do | Gợi ý |
|---|---|---|---|
| Thời trang, vải, giày dép | Cao | Màu vải phai dần nếu bày sát kính dưới nắng chiều nhiều tuần | Kéo khu trưng bày vào trong, dùng phim cách nhiệt |
| Mỹ phẩm, nước hoa, thực phẩm khô, bánh kẹo, sô cô la | Rất cao | Nhiệt làm hỏng, chảy, biến chất, hạn dùng ghi trên bao bì thường kèm điều kiện bảo quản | Chỉ thuê khi có điều hoà ổn định và kệ xa cửa |
| Nhà thuốc | Rất cao | Nhiều thuốc yêu cầu bảo quản dưới một mức nhiệt nhất định | Cần điều hoà, nhiệt kế, kệ tránh nắng trực tiếp |
| Quán cà phê, quán ăn | Trung bình | Khách ngồi gần cửa bị chói và nóng vào giờ đông | Mái hiên sâu, rèm cuốn ngoài, bố trí chỗ ngồi lùi vào |
| Điện máy, điện thoại, vật liệu xây dựng, kim khí | Thấp | Hàng chịu nhiệt tốt hơn, khách đến có chủ đích | Che kính để khách nhìn rõ màn hình, giảm chói |
| Sửa xe, rửa xe, tiệm khoá | Thấp | Làm ngoài hiên, khách ghé theo việc | Mái che cho thợ, quạt, nước uống |
Nếu ngành của bạn thuộc nhóm nhạy cao, mặt tiền hướng Tây không phải lý do để từ chối ngay, nhưng là lý do để thương lượng giá thuê và thời gian miễn tiền thuê lúc sửa sang.
Hàng bạc màu, quầy nóng, khách ngại dừng: thiệt hại thật đến từ đâu
Thiệt hại dễ thấy nhất là hàng trưng bày bạc màu. Tia tử ngoại trong ánh nắng làm phai thuốc nhuộm trên vải, giấy bao bì, nhựa màu. Một chiếc áo treo ở ma-nơ-canh cạnh cửa kính hướng Tây trong vài tuần có thể nhạt hẳn một bên vai, trong khi chiếc cùng lô cất trong kho vẫn đậm màu. Hàng lỗi màu thường phải bán giảm giá, và khoản lỗ này lặng lẽ ăn vào lãi từng tháng.
Thiệt hại thứ hai là nhiệt trong cửa hàng. Kính mặt tiền nhận nắng chiều trực tiếp nóng lên và toả nhiệt vào trong hàng giờ sau khi mặt trời lặn. Máy lạnh phải chạy mạnh hơn, hoá đơn điện tăng, mà vẫn có những góc gần cửa nóng hơn phần còn lại. Nhân viên đứng quầy gần cửa mệt hơn, dễ cáu hơn, và điều đó khách cảm nhận được.
Thiệt hại thứ ba là khách. Ở các tỉnh phía Nam vào mùa khô, khoảng ba đến năm giờ chiều là lúc vỉa hè trước mặt tiền hướng Tây nóng nhất. Người đi xe máy ngại dừng, người đi bộ chuyển sang đi phía bên kia đường có bóng râm. Nếu đây cũng là khung giờ bán chính của bạn, chẳng hạn quán trà sữa gần trường hay tiệm đồ ăn chiều, thì nắng chiều đánh thẳng vào doanh thu.
Phong thủy diễn đạt ba thiệt hại này bằng một hình ảnh: hỏa khí quá vượng làm khí trong nhà khô nóng, người ở không yên. Cách nói khác nhau, nhưng điều cần làm thì giống nhau.
Che nắng mặt tiền hướng Tây: các lớp từ ngoài vào trong
Che từ phía ngoài bao giờ cũng hiệu quả hơn che từ trong, vì nhiệt bị chặn trước khi chạm vào kính. Có thể kết hợp nhiều lớp tuỳ mức đầu tư và điều chủ nhà cho phép.
- Mái hiên, bạt cuốn. Lớp rẻ và dễ làm nhất. Bạt nên đủ sâu để bóng phủ được vỉa hè lúc nắng xiên; bạt quá ngắn chỉ che được giữa trưa, không che được nắng chiều.
- Lam chắn nắng đứng. Nắng chiều đến từ góc thấp, nên lam đứng hoặc lam xiên chắn tốt hơn lam ngang. Cần hỏi chủ nhà và kiểm quy định về mặt đứng ở khu phố trước khi lắp.
- Cây xanh trước cửa. Nếu vỉa hè cho phép, một hàng cây trong chậu lớn vừa che nắng vừa làm dịu mặt tiền. Phải để lối đi và không che hết tầm nhìn vào cửa hàng.
- Phim cách nhiệt, kính hai lớp. Giảm nhiệt và tia tử ngoại đáng kể. Chọn loại vẫn cho khách nhìn rõ bên trong, đừng dán loại quá tối khiến cửa hàng trông như đóng cửa.
- Rèm cuốn trong. Lớp cuối, dùng vào giờ nắng gắt. Nên kéo xuống một phần chứ không kéo kín, để cửa hàng vẫn có vẻ đang mở.
- Bố trí lại bên trong. Đưa hàng nhạy nhiệt vào sâu, để gần cửa những thứ chịu nắng như chậu cây, hàng gia dụng, khu thanh toán có mái che.
Theo quan niệm phong thủy, cây xanh và rèm vải được coi là cách dùng Mộc, Thủy làm dịu Hỏa. Theo vật lý, chúng chặn bức xạ và tạo bóng. Hai cách hiểu dẫn tới cùng một việc nên làm.
Đi xem mặt bằng hướng Tây: những việc nên làm trước khi đặt cọc
Đa số người đi xem mặt bằng vào buổi sáng hoặc giữa trưa, đúng lúc mặt tiền hướng Tây dịu nhất. Hãy xem lại vào giờ khó nhất.
- Hẹn chủ nhà xem lần hai vào khoảng ba đến năm giờ chiều của một ngày nắng.
- Đứng trong mặt bằng mười lăm phút, để ý nắng chiếu sâu vào tới đâu, khu nào chói, khu nào nóng.
- Chạm tay vào kính, cửa cuốn, sàn gần cửa để cảm nhận mức nóng, hỏi xem đã có máy lạnh chưa và công suất bao nhiêu.
- Quan sát vỉa hè: có ai đứng, có ai dừng xe vào giờ này không, các cửa hàng bên cạnh che nắng ra sao.
- Hỏi chủ nhà được phép lắp mái hiên, lam, dán phim cách nhiệt hay không, ai chịu chi phí, khi trả mặt bằng có phải tháo không.
- Tính thử chi phí che chắn và tiền điện tăng thêm, rồi cộng vào giá thuê để so với một mặt bằng hướng khác.
Ví dụ giả định: mặt bằng hướng Tây rẻ hơn mặt bằng hướng Đông cùng phố một khoản mỗi tháng, nhưng bạn phải làm mái hiên, dán phim và chạy máy lạnh nhiều hơn. Nếu tổng chi thêm trong năm đầu gần bằng phần chênh tiền thuê, hai mặt bằng thật ra ngang nhau; khi đó yếu tố quyết định là chỗ dừng xe và lượng khách.
Nắng chiều ba miền khác nhau ra sao
Cùng là mặt tiền hướng Tây, mức chịu nắng ở mỗi vùng không giống nhau. Ở Nam Bộ, nắng gần như quanh năm, mùa khô kéo dài nhiều tháng, nên mặt tiền hướng Tây phải che chắn thường xuyên; bù lại mùa mưa có những buổi chiều mây phủ, nắng dịu hẳn. Ở Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, nắng gắt nhưng không khí khô hơn, bóng râm và gió làm dịu nhanh; điều đáng lo nhiều khi là bụi và hàng bị khô giòn.
Ở miền Trung, những tháng có gió Tây khô nóng thổi mạnh làm mặt tiền hướng Tây chịu cả nắng lẫn gió nóng cùng lúc; cửa hàng nên có lớp che và hạn chế mở toang cửa vào giờ cao điểm nóng. Ở Bắc Bộ, mùa hè nắng chiều gắt nhưng mùa đông lại khác: nắng chiều hướng Tây khi đó là thứ nhiều người mong, cửa hàng ấm hơn, khách đứng lại lâu hơn. Vì vậy ở phía Bắc, lớp che nên là loại cuốn lên được theo mùa thay vì làm cố định.
Cách nói của phong thủy về hỏa khí vì thế cũng nên đọc theo vùng. Một lời khuyên chung cho cả nước rằng hướng Tây phải che kín quanh năm là không sát thực tế; xem khí hậu nơi mình ở rồi mới quyết định mức che.
Khi nào nên bỏ qua mặt bằng hướng Tây
Có những trường hợp chi phí che chắn không cứu được. Thứ nhất, khi ngành của bạn thuộc nhóm rất nhạy nhiệt mà chủ nhà không cho lắp mái hiên hay dán phim, và mặt tiền lại là kính toàn bộ. Hàng hỏng, khách ngại, điện tăng, trong khi bạn không có quyền sửa.
Thứ hai, khi giờ bán chính trùng đúng giờ nắng gắt và vỉa hè không có chỗ nào để tạo bóng. Quán ăn chiều, tiệm nước gần trường học tan lúc bốn, năm giờ, cửa hàng hoa quả bán theo bữa tối đều thuộc nhóm này. Khách sẽ chọn tiệm đối diện có bóng mát, dù tiệm đó kém hơn.
Thứ ba, khi hợp đồng thuê ngắn mà đầu tư che chắn lớn. Nếu chỉ thuê một hai năm, khoản làm lam, mái hiên khó hoàn vốn, và lúc trả mặt bằng có thể còn phải tháo dỡ. Trường hợp này nên đàm phán thời hạn dài hơn hoặc để chủ nhà cùng chịu một phần chi phí.
Ngoài ba trường hợp trên, mặt tiền hướng Tây thường là bài toán chi phí chứ không phải chuyện kiêng kỵ. Nhiều con phố buôn bán sầm uất có cả hai dãy nhà, và dãy hướng Tây vẫn có những cửa hàng làm ăn lâu năm, nhờ che nắng tốt và bố trí khôn ngoan. Phong thủy nhắc bạn để ý hỏa khí; phần còn lại là tính toán.
Câu hỏi thường gặp
Chủ cửa hàng thuộc Tây tứ mệnh thì mặt tiền hướng Tây có tốt hơn không?
Theo bát trạch, hướng Tây nằm trong nhóm hướng tốt của Tây tứ mệnh, nên người theo phái này coi là hợp. Tuy vậy, nắng chiều vẫn chiếu như nhau bất kể cung phi của ai, nên việc che chắn vẫn cần làm. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Cửa hàng hướng Tây có nên treo gương ở mặt tiền để hắt nắng không?
Không nên. Gương hắt nắng sang nhà đối diện hoặc vào mắt người đi đường, dễ gây tai nạn và mâu thuẫn hàng xóm. Muốn giảm nắng, nên dùng mái hiên, lam, phim cách nhiệt, cây xanh, là các cách vừa an toàn vừa hiệu quả.
Hướng Tây Nam và Tây Bắc có chịu nắng chiều như hướng Tây không?
Có, nhưng ở mức khác. Mặt tiền nhìn về Tây Nam nhận nắng xiên từ trưa đến chiều, nhiều vào mùa khô; mặt tiền nhìn về Tây Bắc nhận nắng chiều gắt vào những tháng giữa năm. Nên tới xem thực tế vào buổi chiều thay vì đoán theo tên hướng.
Sơn mặt tiền màu gì cho cửa hàng hướng Tây đỡ nóng?
Màu sáng phản xạ nhiệt tốt hơn màu tối, nên tường sơn trắng, kem, xám nhạt sẽ nóng ít hơn. Phong thủy cũng hay khuyên tránh quá nhiều màu đỏ cam ở mặt tiền hướng Tây cho đỡ thêm hỏa khí. Hai lời khuyên này trùng nhau.
Có cần xin phép khi lắp mái hiên di động trước cửa hàng không?
Quy định về mái che, biển quảng cáo và việc dùng vỉa hè khác nhau theo từng địa phương. Bạn nên hỏi chủ nhà, ban quản lý khu phố hoặc cơ quan quản lý đô thị nơi cửa hàng nằm, và kiểm quy định hiện hành trước khi lắp.
Mặt bằng hướng Tây nhưng phía trước có nhà cao che bóng thì sao?
Nếu toà nhà phía bên kia đường đủ cao để che bóng vào giờ chiều, mặt tiền của bạn sẽ dịu hơn nhiều so với tên hướng. Đây là lý do nên xem thực tế lúc ba đến năm giờ chiều trước khi kết luận, vì bóng thay đổi theo mùa.