Việc chia màu xe theo ngũ hành dựa trên hệ ngũ sắc cổ: xanh thuộc Mộc, đỏ thuộc Hỏa, vàng thuộc Thổ, trắng thuộc Kim, đen thuộc Thủy. Các màu hiện đại như bạc, xám, ghi được xếp vào Kim vì gần với ánh kim loại; xanh dương thường được xếp vào Thủy; nâu, be vào Thổ; cam, hồng, tím vào Hỏa. Từ đó người ta đối chiếu màu xe với mệnh nạp âm của chủ xe theo quan hệ sinh – khắc.
Bài này giải thích gốc gác của cách gán màu, những chỗ các tài liệu xếp lệch nhau, và đặt mỗi màu cạnh điều có thể đo được: nhiệt độ khoang xe dưới nắng, độ dễ thấy trên đường, độ lộ bụi và vết xước. Bài không đưa bảng màu theo năm sinh; đó là phần tra cứu cá nhân, còn ở đây bạn hiểu cái khung để tự đánh giá mọi bảng tra mình gặp.
Ngũ sắc: gốc của việc gán màu vào ngũ hành
Trong tư tưởng âm dương ngũ hành của Trung Hoa cổ, năm màu chính (ngũ sắc) được ghép với năm hành, năm phương và năm mùa: thanh (xanh) – Mộc – phương Đông – mùa xuân; xích (đỏ) – Hỏa – phương Nam – mùa hạ; hoàng (vàng) – Thổ – trung tâm; bạch (trắng) – Kim – phương Tây – mùa thu; hắc (đen) – Thủy – phương Bắc – mùa đông. Hệ ghép này xuất hiện ổn định trong nhiều văn bản cổ và là nền của bảng màu phong thủy ngày nay.
Cần chú ý chữ "thanh" của người xưa chỉ một dải màu rộng, từ xanh lá đến xanh lam, thậm chí cả màu xanh đen. Vì vậy các tài liệu hiện đại xếp xanh dương lúc vào Mộc, lúc vào Thủy. Phần đông sách phong thủy phổ thông gần đây gán xanh lá cho Mộc và xanh dương, xanh nước biển cho Thủy, nhưng đó là quy ước mới chứ không phải chữ của cổ thư.
Màu xe ngày nay còn rất nhiều sắc không có trong ngũ sắc: bạc ánh kim, xám xi măng, ghi titan, đỏ đô, vàng cát, xanh rêu. Mỗi người viết tự quyết định xếp chúng vào hành nào. Đó là lý do bạn có thể gặp hai bảng tra cho cùng một màu xe hai kết quả khác nhau.
Bảng xếp màu xe phổ biến vào ngũ hành
Bảng dưới là cách xếp phổ biến nhất hiện nay. Cột cuối ghi chỗ các tài liệu hay xếp khác đi, để bạn hiểu vì sao kết quả tra cứu có lúc vênh nhau.
| Màu xe | Hành thường được gán | Chỗ các tài liệu xếp khác |
|---|---|---|
| Trắng, trắng ngọc trai | Kim | Hầu như thống nhất |
| Bạc, ghi, xám sáng | Kim | Một số người xếp xám đậm sang Thủy vì gần màu đen |
| Đen | Thủy | Hầu như thống nhất |
| Xanh dương, xanh nước biển | Thủy | Có tài liệu xếp vào Mộc theo nghĩa rộng của chữ "thanh" |
| Xanh lá, xanh rêu | Mộc | Xanh rêu sẫm đôi khi được xếp sang Thủy |
| Đỏ, đỏ đô, cam | Hỏa | Đỏ đô sẫm có người coi là Hỏa pha Thủy |
| Hồng, tím | Hỏa | Tím đôi khi được tách riêng, không thống nhất |
| Vàng, vàng cát, be, nâu | Thổ | Vàng ánh kim (champagne) có người xếp vào Kim |
Khi một màu nằm ở ranh giới, như xám đậm hay đỏ đô, việc xếp vào hành nào là quyết định của người lập bảng. Vì thế không nên quá lo khi màu xe của bạn "hợp" theo bảng này mà "không hợp" theo bảng kia.
Sinh, khắc và cách người ta đối chiếu màu xe với chủ xe
Vòng tương sinh. Mộc sinh Hỏa, Hỏa sinh Thổ, Thổ sinh Kim, Kim sinh Thủy, Thủy sinh Mộc. Theo quan niệm phổ biến, màu của hành sinh ra mệnh chủ xe được coi là tốt nhất, màu cùng hành với mệnh được coi là hợp.
Vòng tương khắc. Mộc khắc Thổ, Thổ khắc Thủy, Thủy khắc Hỏa, Hỏa khắc Kim, Kim khắc Mộc. Màu của hành khắc mệnh chủ xe thường được khuyên tránh; màu của hành bị mệnh khắc thì nhiều người coi là chấp nhận được vì chủ xe "chế ngự" được.
Mệnh dùng để đối chiếu. Đa số bảng tra dùng mệnh nạp âm theo năm sinh âm lịch (ví dụ Hải Trung Kim, Lư Trung Hỏa). Một số người lại dùng hành của cung phi. Hai cách cho kết quả khác nhau, và chính sự khác nhau này là nguồn của nhiều lời khuyên trái ngược.
Giới hạn của phép đối chiếu. Mệnh nạp âm có ba mươi tên gọi, mỗi tên mang sắc thái riêng mà sách cổ mô tả rất khác nhau (lửa trong lò khác lửa trên núi). Rút gọn tất cả về năm hành rồi so với màu sơn là một bước đơn giản hoá rất mạnh. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Cái giá thật của từng màu dưới khí hậu Việt Nam
Dù tin hay không tin ngũ hành, mỗi màu sơn có những đặc điểm vật lý ảnh hưởng tới việc dùng xe hằng ngày. Đây là phần nên cân song song khi chọn màu.
| Nhóm màu | Nhiệt dưới nắng | Độ dễ thấy | Bụi và vết xước |
|---|---|---|---|
| Trắng, bạc | Phản xạ nhiều ánh nắng, thân và khoang xe nóng chậm hơn | Dễ thấy ban ngày; bạc có thể lẫn vào nền đường mưa, sương | Che bụi khá, vết xước xoáy ít lộ; trắng lộ vết bẩn đất đỏ |
| Đen, xám đậm | Hấp thụ nhiều nắng, mặt sơn và khoang xe nóng nhanh | Khó thấy lúc chạng vạng, ban đêm, trời mưa | Lộ bụi, vệt nước và vết xước xoáy rất rõ |
| Đỏ, cam | Ở mức giữa | Nổi bật trên nền đường và cây xanh | Một số loại sơn đỏ cũ dễ bạc màu khi phơi nắng lâu |
| Xanh dương, xanh lá | Ở mức giữa, sắc càng đậm càng nóng | Sắc đậm khó thấy lúc trời tối; sắc sáng dễ thấy hơn | Sắc đậm lộ xước gần như màu đen |
| Vàng, be, nâu | Sắc sáng nóng chậm, nâu đậm nóng nhanh | Vàng tươi rất dễ thấy; nâu đậm khó thấy | Be, vàng cát che bụi tốt |
Một số nghiên cứu ở nước ngoài về màu xe và tai nạn ghi nhận xe màu sáng ít liên quan tới va chạm hơn ở điều kiện ánh sáng kém, nhưng mức chênh không lớn và còn nhiều yếu tố khác chi phối như người lái, loại đường, thời điểm. Điều chắc chắn hơn là: xe màu tối nên luôn bật đèn đúng lúc khi trời chuyển tối hoặc mưa.
Chọn màu theo cách bạn dùng xe: một bộ câu hỏi thay cho bảng tra
Xe đỗ ở đâu phần lớn thời gian? Xe đỗ ngoài trời cả ngày ở vùng nắng như Đồng Nai, Tây Ninh, Khánh Hòa sẽ chịu nhiệt nhiều; màu sáng giúp khoang xe dễ chịu hơn khi bạn mở cửa buổi trưa. Xe có gara, có hầm thì yếu tố này nhẹ đi đáng kể.
Bạn hay lái lúc nào? Người thường đi sớm, về muộn, chạy đường quốc lộ ban đêm hoặc qua vùng sương núi như Lào Cai, Lâm Đồng nên ưu tiên màu dễ thấy. Người chủ yếu đi phố ban ngày có thể thoải mái hơn với màu tối.
Bạn có thời gian rửa, chăm xe không? Màu đen và màu đậm đẹp nhất khi sạch, nhưng lộ bụi và vết xước xoáy chỉ sau vài lần rửa sai cách. Nếu bạn ít thời gian, màu bạc, ghi, be thường "dễ sống" hơn.
Bạn có định bán lại xe sau vài năm không? Ở thị trường xe cũ, các màu phổ thông như trắng, bạc, đen, xám thường dễ tìm người mua hơn các màu cá tính. Đây là quan sát chung của thị trường, không phải quy luật cố định.
Sau cùng mới tới câu hỏi ngũ hành. Khi các câu trên đã thu hẹp được hai, ba màu, bạn có thể dùng quan niệm ngũ hành để chọn trong số đó. Làm như vậy, ngũ hành trở thành tiêu chí cuối giúp quyết định nhẹ nhàng, không phải tiêu chí đầu khiến bạn bỏ qua điều thực tế.
Hai màu được bàn nhiều nhất: trắng và đen
Ở Việt Nam, xe trắng và xe đen là hai nhóm được hỏi nhiều nhất. Có quan niệm dân gian cho xe trắng "tang tóc" vì màu trắng gắn với tang phục truyền thống; có quan niệm ngược lại coi trắng là Kim, sạch sẽ, sáng sủa. Xe đen thì bị coi là "nặng" nhưng cũng được coi là sang trọng, chững chạc. Cả hai đều là cách cảm màu sắc theo văn hoá, không phải quy tắc của trường phái phong thủy nào.
Nhìn từ điều kiện thực tế, xe trắng có lợi ở xứ nắng: mát hơn, che vết xước tốt, dễ thấy ban ngày. Xe đen đòi hỏi chăm sóc kỹ hơn, nóng hơn khi đỗ ngoài trời, nhưng nhiều người vẫn chọn vì thẩm mỹ. Không bên nào "đúng" tuyệt đối; điều đáng xét là thói quen đỗ xe của bạn. Ví dụ giả định: một người ở Cần Thơ thường đỗ xe ngoài trời cả ngày ở công trường sẽ thấy rõ khác biệt nhiệt hơn người có gara có mái.
Nếu gia đình bạn có người lớn tuổi kiêng xe trắng, việc tôn trọng cảm xúc của họ khi chọn màu cũng là một cách giữ hoà khí. Chọn một màu trung tính như bạc hoặc xám sáng nhiều khi dung hoà được cả hai.
Đổi màu xe theo ngũ hành: những điều cần biết trước
Có người đã mua xe rồi mới được khuyên "màu không hợp", và cân nhắc dán đổi màu hoặc sơn lại. Trước khi làm, hãy xét những điểm sau:
- Theo quy định hiện hành, thay đổi màu sơn của xe phải làm thủ tục với cơ quan đăng ký xe; dán đổi màu toàn bộ hoặc phần lớn thân xe cũng có thể bị coi là đổi màu. Hãy kiểm quy định mới nhất trước khi làm.
- Sơn lại toàn bộ có thể làm giảm giá trị bán lại, vì người mua xe cũ thường nghi ngờ xe sơn lại từng bị va chạm.
- Dán phim đổi màu có thể bóc ra được, nhưng chất lượng keo và kỹ thuật dán quyết định việc bóc có để lại vết hay không.
- Nếu chỉ muốn "thêm hành" theo quan niệm, bạn có thể đổi bọc vô lăng, thảm, áo ghế hoặc một chi tiết nhỏ bên trong mà không đụng tới màu đăng ký.
- Một màu bạn không thích nhìn mỗi ngày sẽ làm bạn kém vui hơn là một màu "không hợp mệnh" nhưng bạn thấy đẹp.
Phong thủy không đòi bạn phải tốn kém để chỉnh một quan niệm. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người; quyết định nên đặt trên chi phí, thủ tục và sở thích thật của chính bạn.
Câu hỏi thường gặp
Xe màu bạc thuộc hành gì?
Phần lớn tài liệu xếp bạc vào hành Kim vì gần ánh kim loại. Một số người xếp xám bạc sẫm sang Thủy. Đây là quy ước của người lập bảng, không có trong cổ thư vì người xưa không có màu sơn ánh kim như hiện nay.
Vì sao cùng một màu xe mà hai bảng tra nói khác nhau?
Có hai lý do chính: màu nằm ở ranh giới giữa hai hành (xám đậm, xanh rêu, đỏ đô), và người lập bảng dùng mệnh nạp âm hay cung phi khác nhau để đối chiếu. Bạn nên xem bảng đó dựa trên cách tính nào.
Xe màu đen có nóng hơn xe màu trắng nhiều không?
Có khác biệt rõ khi đỗ dưới nắng: bề mặt sơn và khoang xe đen nóng lên nhanh hơn vì hấp thụ nhiều ánh sáng hơn. Mức chênh cụ thể phụ thuộc thời gian đỗ, kính dán phim và nội thất, nên hãy coi đây là xu hướng chung.
Có nên chọn màu xe theo mệnh của vợ hay của chồng?
Tập quán thường xét người lái chính hoặc người đứng tên. Nếu cả hai cùng lái, nhiều gia đình chọn màu trung tính hoặc màu cùng hợp cả hai theo quan niệm. Quyết định cuối nên là màu cả nhà thấy ưng và hợp điều kiện đỗ xe.
Màu nội thất xe có được tính theo ngũ hành không?
Một số người có tính, coi màu ghế, thảm là cách bổ sung hành mà không phải đổi màu sơn ngoài. Thực tế màu nội thất ảnh hưởng tới độ nóng của ghế và độ lộ bẩn, nên cân cả hai mặt khi chọn.
Màu xe hợp mệnh có giúp giảm va chạm không?
Không có bằng chứng nào cho thấy điều đó. Điều ảnh hưởng tới va chạm là kỹ năng lái, tình trạng xe, điều kiện đường và độ dễ thấy của xe. Màu sáng dễ thấy hơn trong điều kiện thiếu sáng, đó là yếu tố vật lý, không phải ngũ hành.